Hier is dan ook veel meer aan de hand dan het gedaas van een grijsaard of wat gerommel in de
achterkamertjes. Dit is een partijtje blufpoker waarvan de inzet enorm is, namelijk wie er straks het internet domineert: wie de inhoud maakt, of wie de inhoud indexeert. (Dominique Deckmyn)

Vanuit de traditionele media-logica is deze vraag eenvoudig te beantwoorden: zonder inhoud geen index. De makers van de inhoud zouden normaal de touwtjes in handen moeten hebben want het hele proces start bij hun.
De logica op het world wide web vandaag de dag is echter heel wat verandert ten opzichte van klassieke media of ten opzichte van het internet een tiental jaar geleden.

Google de Verlosser?

Vandaag de dag telt het internet meer dan 21 miljard pagina’s (bron: WorldWideWeb size), het is dan ook de kunst van te maken dat net jouw pagina wordt opgevraagd en niet de duizenden anderen die over hetzelfde thema gaan. Net dat is natuurlijk de sterkte van een zoekmachine als Google. Door hun zeer geavanceerde algoritmes indexeren zij pagina’s op een slimme manier die voor een stuk tracht de gedachten van de bezoeker te voorspellen. Maar bezoekers weten vaak niet goed waar ze exact naar op zoek zijn en dus is de rol van Google zeer belangrijk: zij bepalen voor een stuk waar de bezoeker naar op zoek is door hen te sturen aan de hand van een lijst resultaten. De zoekopdracht naar online news bijvoorbeeld levert volgens Google 475 miljoen resultaten op. De gemiddelde bezoeker gaat echter niet verder dan de eerste pagina, een goede samenwerking met Google is dan ook belangrijk om niet bij de overige 475 miljoen te belanden die niet worden bezocht.

Who owns who?

Rupert Murdoch heeft zijn reputatie in deze discussie wel mee. Het is iemand die als het moet over lijken gaat en zijn koppigheid heeft hem tot nu toe weinig nadelen bezorgd. Tijdens de staking naar aanleiding van de verhuis naar Wapping (oorspronkelijk zaten alle grote kranten in Fleet street in London) toonde Murdoch zijn volharding. Dat in combinatie met zijn gigantisch media imperium maakt dat hij misschien wel heeft wat nodig is om Google te doen luisteren. Dit “partijtje blufpoker” is een chicken game waarbij zowel Google als Murdoch het risico lopen van allebei te verliezen als geen van beide toegeeft. Langs de andere kant willen ze natuurlijk niet de eerste zijn om toe te geven en wachten ze liever net lang genoeg tot de ander plooit.

Ik denk dat hier geen eenvoudige oplossing voor bestaat maar het voorstel van Murdoch maakt volgens mij weinig kans. Als Google hieraan toegeeft weten ze dat er heel wat andere spelers langskomen om gelijkaardige regelingen te eisen. Want Google weet maar al te goed dat er zo wel meerdere Murdochs rondlopen die op zoek zijn naar extra inkomsten uit de online sector, zeker nu wanneer de meeste mediabedrijven zware verliezen lijden.
Murdoch weet dit uiteraard ook vandaar de gesprekken met Microsoft’s Bing. De samenwerking is een typevoorbeeld van “the enemy of my enemy is my friend”.

Google kan misschien nog toegeven om de verschillende websites van Murdoch uit hun zoekresultaten te verwijderen maar hun sterkst groeiende concurrent met dit aandeel zien weglopen zou een echte blamage zijn. Zowel Murdoch als Microsoft zouden dit nieuws uiteraard van de daken schreeuwen en het zou een domper zijn op de feestvreugde die er al enkele jaren heerst bij Google.

Het probleem van dit soort discussies op het hoogste niveau is dat er heel wat informatie in de onderhandelingskamer blijft. Hoeveel geld wil Murdoch eigenlijk? Hoeveel heeft Bing over voor een exclusiviteitscontract met News Corporation? Allemaal zeer belangrijk factoren om de uitkomst van dit vraagstuk te voorspellen. Ik ben alleszins zeer benieuwd naar de uitkomst.

Een problematiek die steeds vaker opduikt en snel aan belang wint is die van de deontologische verantwoordelijkheden van bloggers. Als we de omschrijvingen in de zelfregulerende codes van de Raad voor de Journalistiek hanteren, vallen er heel wat Vlaamse bloggers binnen hun omschrijving van wat een journalist is.
Maar zijn ze dat dan ook omwille van deze (eenzijdige) verklaring?

De raad voor de journalistiek is een onafhankelijke instelling voor de behandeling van vragen en klachten over de journalistieke beroepspraktijk. De raad voor de journalistiek is een initiatief van de Vlaamse journalistenverenigingen, uitgevers en mediahuizen en is bedoeld als platform voor journalistieke zelfregulering.
(bron: rvdj.be)

Deze omschrijving laat eerder uitschijnen dat bloggers hier dus geen verantwoording moeten afleggen aan de Raad. Want bloggen is toch geen journalistieke beroepspraktijk? Of toch?
Daarenboven is het juist typerend voor bloggers dat zij geen uitgever hebben of een mediahuis waarbinnen zij opereren. Hierdoor hebben bloggers dus geen binding met de oorsprong van de Raad, die vanuit professionele kringen werd opgericht.

De naam zelfregulerend verklapt al dat zo’n code zijn waarde haalt uit het feit dat mensen zelf ook deze code (willen) aanvaarden en deze zoveel mogelijk trachten toe te passen. Maar wat als een blogger dat niet doet en zich distanciëert van de ethische codes die hem van buitenaf worden "opgedrongen"? Dan vervalt eigenlijk de waarde van zo’n code. Dit is dus problematisch wanneer bvb. een orgaan als de Raad voor de Journalistiek in de toekomst zou gaan opteren om ook openlijk bloggers in het oog te houden.

In een tekst van Pol Deltour (nationaal secretaris van de VVJ/AVBB) in De Journalist (1999, sept./okt.) waarin hij de krijtlijnen van de Raad uittekent stelt hij dat de opzet van deze raad (en dus ook van de zelfregulerende codes) te omschrijven is als "het ‘morele’ alternatief". De Raad kan "slechts waardeoordelen uitspreken, en hoogstens compromisvoorstellen doen".

De repressieve aanpak die sinds verscheidene jaren uitgaat van het gerechtelijk apparaat, is meer dan groot genoeg om daar niet nog eens een extra bestraffingsmechanisme aan vast te koppelen. (Pol Deltour)

Dat is nu juist één van de argumenten die sommige bloggers gebruiken om aan te tonen dat de Raad op hun niet van toepassing is omdat dit helemaal niet nodig is. Voor alle fouten is er de wettelijke regeling en verder is er geen nood aan andere controle. In een vorig bericht zagen we al dat bvb. blogger Luc Van Braekel (van lvb.net) ordeelt dat de juridische beperkingen voldoende zijn om hem te sanctioneren moest hij over de schreef gaan en dat er verder geen nod is aan een extra orgaan omdat dit alleen maar beperkend werkt.
Waar één van de belangrijkste redenen voor zelfregulering, de overtuiging dat het recht onvoldoende is vanuit een sociale verantwoordelijkheidsvisie, is voor heel wat bloggers dit alleszins niet zo.
Ze zien zichzelf niet als een journalist of hebben alleszins geen behoefte aan een zelfregulerende code die hen zegt wat wel en niet kan. Velen gebruiken hun blog als een soort van vrije tribune en wijzen elke niet-wettelijke beperking af.

Indien iemand tegen een blogger klacht indient voor de Raad voor de Journalistiek kan dit een zeer diepgaand probleem opleveren: wat als ze zich niet verantwoordelijk voelen of achten? Het is al gebeurd (buiten de blog-context weliswaar) en zo’n incidenten kunnen moeilijk gezien worden als goede reclame voor de Raad.
Rond deze problematiek zal de Raad zich dan ook de komende maanden zeer goed moeten afvragen wat hun taak hierin is en hoe er via consensus tot een oplossing kan worden gekomen die voor beide partijen leefbaar en wenselijk is.

Wanneer men toch zou opteren voor een ethische code is één van de mogelijkheden een gesimplifiëerde zelfregulerende code die bloggers kunnen (opt-in) aanvaarden. In de omschrijving van hun blog zou een blogger dan bvb. duidelijk kunnen vermelden (via bvb. een badge) dat hij of zij zich aan deze regels houdt.

Het levert transparantie op bij de lezer en geeft de mogelijkheid om bepaalde tekortkomingen in de inhoud van deze blogs te contesteren voor een orgaan zoals de Raad. Deze code zou dan ook in de eerste plaats in overleg met de blogosfeer moeten worden opgesteld en de bestaande deontologische codes voor journalisten zouden hiervoor als basis kunnen worden gebruikt. Naast verhoogde transparantie kan er ook een positief effect zijn voor de auteurs. Zij zullen hierdoor misschien bewuster omgaan met hun rol en meer rekening houden met de macht die zij hebben, zonder daarom een deel van hun vrijheid van meningsuiting in te leveren.
Nog belangrijker misschien voor de bloggers is dat zij een dure juridische procedure kunnen vermijden wanneer ze zich – indien nodig – door een zelfregulerend orgaan op de vingers laten tikken.

Dit belooft in elk geval de komende maanden een zeer interessante discussie op te leveren.

De naam zelfregulerend verklapt al dat zo’n code zijn waarde haalt uit het feit dat mensen zelf deze code ook aanvaarden en zoveel mogelijk trachten toe te passen. Maar, wat als een blogger dat niet doet en zich distanciëert van de ethische codes die hem zonder toezeggen van buitenaf worden “opgedrongen”? Dan vervalt eigenlijk de waarde van zo’n code. Dit is dus problematisch wanneer bvb. een orgaan als de RvdJ in de toekomst zou gaan opteren om ook openlijk bloggers in het oog te houden.

In een tekst van Pol Deltour (nationaal secretaris van de VVJ/AVBB) in De Journalist (1999, sept./okt.) waarin hij de krijtlijnen van de Raad uittekent stelt hij dat de opzet van deze raad (en dus ook van de zelfregulerende codes) te omschrijven is als “het ‘morele’ alternatief”. De Raad kan “slechts waardeoordelen uitspreken, en hoogstens compromisvoorstellen doen”.

De repressieve aanpak die sinds verscheidene jaren uitgaat van het gerechtelijk apparaat, is meer dan groot genoeg om daar niet nog eens een extra bestraffingsmechanisme aan vast te koppelen. (Pol Deltour)

Dat is nu juist één van de argumenten die sommige bloggers gebruiken om aan te tonen dat de RvdJ op hun niet van toepassing is omdat dit helemaal niet nodig is. In een vorige bericht zagen we al dat bvb. blogger Luc Van Braekel (van lvb.net) ordeelt dat de juridische beperkingen voldoende zijn om hem te sanctioneren moest hij over de schreef gaan. Waar één van de belangrijkste redenen voor zelfregulering de overtuiging dat het recht onvoldoende is vanuit een sociale verantwoordelijkheidsvisie, is voor heel wat bloggers dit alleszins niet zo. Ze zien zichzelf niet als een journalist of hebben alleszins geen behoefte aan een zelfregulerende code die hen zegt wat wel en niet kan. Velen gebruiken hun blog als een soort van vrije tribune en wijzen elke niet-wettelijke beperking af.
Indien iemand tegen een blogger klacht indient voor de Raad voor de Journalistiek kan dit een zeer diepgaand probleem opleveren: wat als ze zich niet verantwoordelijk voelen of achten?

Rond deze problematiek zal de raad de komende maanden en jaren zich zeer goed moeten afvragen wat hun taak hierin is en hoe er via consensus tot een oplossing kan worden gekomen die voor beide partijen leefbaar is.
Wanneer men toch zou opteren voor een ethische code is één van de mogelijkheden een beperkte zelfregulerende code die bloggers kunnen (opt-in) aanvaarden. In de omschrijving van hun blog zou een blogger dan bvb. duidelijk kunnen vermelden (via bvb. een badge/icoon) dat hij of zij zich aan deze regels houdt. Het levert transparantie op bij de lezer en geeft de mogelijkheid om bepaalde tekortkomingen in de inhoud van deze blogs te contesteren voor een orgaan zoals de Raad. Deze code zou dan ook in de eerste plaats in overleg met de blogosfeer moeten worden opgesteld en de bestaande deontologische codes voor journalisten zouden hiervoor als basis kunnen worden gebruikt.
Naast verhoogde transparantie kan er ook een positief effect zijn voor de auteurs. Zij zullen hierdoor misschien bewuster omgaan met hun rol en meer rekening houden met de macht die zij hebben, zonder daarom een deel van hun vrijheid van meningsuiting in te leveren.

Dit belooft alleszins de komende maanden een zeer interessante discussie te vormen.

Het artikel geeft een opsomming van blogs langs beide kanten van het conflict die vaak een andere blik werpen op het probleem. Uiteraard zijn deze blogs vaak sterk gekleurd maar dat hoeft niet per se een probleem te zijn.
Het zijn vaak de meningen van echte mensen die reflecteren wat in casu de oorlog in hun leven heeft veranderd. Het lijkt misschien tegenstrijdig maar deze subjectieve bronnen zijn erg belangrijk voor journalisten om een objectief en netutraal beeld te schetsen van een enorm ingewikkeld conflict als dit. De primaire bronnen die journalisten anders zouden hebben geraadpleegd moesten ze wel toegang hebben gekregen, komen nu naar de journalisten en rechtstreeks naar het grote publiek toe. Zoals Stuart Allan (News Culture, 2004) zou zeggen: “the man-on-the-street became self-published”.

Wanneer deze blogs met het nodige wantrouwen en de informatie voldoende wordt gecheckt (in het geval van journalisten) kan dit zeker en vast een belangrijke en blijvende soort bron worden. Het medium weblog is dan ook zeer geschikt voor dit soort verslaggeving: zeer snel, eenvoudig, mogelijkheid tot commentaar enz om een community op te bouwen rond de blog. Voor de burgers die rechtstreeks naar de blogs gaan is het vooral belangrijk de informatie hic et nunc te bekijken en dus de context van deze berichtgeving goed te beschouwen. De verifieerbaarheid van deze bronnen is vaak bedenkelijk en kan een doorsnee onoplettende burger makkelijk om de tuin leiden wanneer het bvb. zou gaan om pure Stachanov-achtige propaganda. Voldoende voorzichtigheid is – net zoals alle informatie die via het internet beschikbaar wordt gesteld – ook hier zeer belangrijk.

Om af te sluiten nog een mooie quote van één van de belangrijkste Irak-bloggers tijdens de tweede Golfoorlog. Weliswaar niet van toepassing op dit onderwerp maar misschien wel interessant om eens na te denken over de manier waarop nieuwsselectie op lange termijn gebeurt. Onze aandacht voor een bepaald nieuwsevent die na een tijdje vervaagt en op een bepaald moment en verdwijnt van onze nieuwsradar.

One day, like in Afghanistan, those journalists will get bored and go write about Syria or Iran; Iraq will be off your media radar. Out of sight, out of mind. Lucky you, you have that option. I have to live it. (Salam Pax)

Vorige week was er in het Internationaal Perscentrum Vlaanderen in Antwerpen een laatste debatavond in een reeks rond actuele aspecten van de journalistiek. Aan het woord waren Luc Van Braekel, Jaki Louage en Bram Souffreau.

Luc Van Braekel geeft op zijn blog lvb.net zijn visie op de actualiteit en gaat hiervoor ook vaak actief op zoek naar informatie. Hij is een tegenstander van de manier waarop beroepsjournalisten voordelen krijgen ten opzichte van gewone journalisten. Zijn blog houdt hij bij omwille van de “onweerstaanbare drang om te schrijven”.

Bram Souffreau blogt ook (kapingamarangi.be) maar doet dit eerder om een online dagboek van interessante links en content bij te houden. Hij werkt voor Concentra en is daar webredacteur. Qua signatuur zou je hem in dit geval kunnen omschrijven als de blog-criticus want hij ziet bloggers geen journalistieke taak uitvoeren en dus ook geen gevaar voor de journalistiek.

Jaki Louwage modereerde het debat en probeerde aan de hand van enkele stellingen de pro’s/contra’s en de verschillende meningen rond dit thema uit te doeken te doen. Hij is business manager bij nieuws.be, een nieuws-aggregatie site genre Google News.

Het aanwezige publiek bestond vooral uit een oudere generatie journalisten die geïnteresseerd waren in het blogging-fenomeen. Voor digital immigrants bleek dit een heel abstract en onmetelijk begrip te zijn. “Hoe ga je in godsnaam al die duizenden blogs dier er elke dag bijkomen in de hand houden?!” was één van de opmerkingen die goed typeert hoe deze generatie het fenomeen bekijkt. En misschien ook wel terecht. Er zijn er alleszins die er ook zo over denken en de oplossing zoeken in repressie (denken we dan bvb. aan de nieuwe blog-wetgeving in Italië).

Luc Van Braekel is absoluut gekant tegen zelfregulerende codes of andere vormen van zelfregulering (cf. Raad vd Journalistiek). Volgens hem bevat de Belgische wetgeving voldoende bescherming om misbruiken te vermijden.

«Ik geloof niet in structuren, organen of charters. Ik geloof in een Darwinisme.» Luc Van Braekel

Hij gelooft echter wel in een systeem van automatische zelfregulering bij bloggers omdat slechte of foutieve content uiteindelijk ervoor zorgt dat je geen bezoekers meer krijgt en dus ook “onschadelijk” bent. Hij en Bram zagen echter wel een probleem wat betreft anonimiteit. Een blog heeft niet zoiets als een V.U. en men kan via allerlei U-turn-procedures (bijna) volledig anoniem bloggen.

Met andere woorden een survival of the fittest bij de bloggers als antwoord op de vraag hoe het kaf van het koren moet worden gescheiden. Souffreau zou eerder de blogs in kwestie elk afzonderlijk gaan onderzoeken en beoordelen op de geplaatste content. Een nobel plan…

Volgens Souffreau zijn bloggers niet per se journalisten. “Een beroepsjournalist moet toch een bepaalde achtergrond hebben, bepaalde zaken (ethiek, pv) kennen. Een journalist moet toch ook meer journalistieke feeling hebben dan gewoon een blogger die snel op blogger.com een blog heeft aangemaakt.” Hij haalt ook aan dat ze bij Concentra ook telkens een duidelijk onderscheid bewaren tussen een inbreng van een blogger of die van een journalist.
Daartegenover kwam Van Braekel met de stelling dat “binnen 50 à 100 jaar het begrip beroepsjournalist zal verdwijnen.” Er zullen volgens hem wel nog steeds eindredacteurs, fotografen enz. zijn maar de fundamentele rol van journalisten als nieuwsverslaggevers zal langzaamaan worden overgenomen door burgers of in dit geval bloggers.

De hele Pieter De Crem vs. bloggers historie is iedereen ondertussen wel bekend. Alle media hebben erover bericht, er is is heel wat aandacht gegaan naar het blogging-fenomeen enz. De toespraak van De Crem in het parlement deed me onmiddellijk denken aan het artikel Who are these bloggers and why are they saying those terrible things? van Jonathan Bernstein. Wat kenmerkt die bloggers?

They have journalistic skills, amazing technical savoir faire, and access to millions—and they answer to no one.

Dit is natuurlijk geen correcte definitie maar dit toont wel mooi hoe bloggers overkomen bij de doorsnee niet-blogger.

Eerst en vooral worden bloggers door De Crem (en vele anderen) gezien als één grote groep mensen die allemaal met hetzelfde bezig zijn. Dat is een typisch fenomeen wanneer mensen van buiten een groep naar deze groep kijken: enkel de homogene aspecten ervan worden benadrukt waardoor het lijkt alsof die groep volledig bestaat uit gelijkgezinden. Niet dus!
De blogosfeer is net zoals onze samenleving een verzameling van heel verschillende mensen met heel verschillende meningen die allemaal op hun eigen manier en met hun eigen boodschappen met de buitenwereld communiceren. Voor de één is het een persoonlijk digitaal dagboek, voor de ander een job.

Over het ontslag van Nathalie Lubbe Bakker en de oorzaak hiervan ga ik me niet uitspreken. Het hele verhaal is ook teveel gestoeld op veronderstellingen en te weinig op feiten om een duidelijk oordeel te vellen. De column van Dominique Deckmyn legt hier wel weer de vinger op de wonde. In wie schrijft die blijft haalt hij onder meer aan dat een blog nooit vrijblijvend is. Dat geldt eveneens voor alle andere content die we op het net plaatsen. Het idee dat iedereen zomaar alles wat hij wil op een blog kan posten is uiteraard te gek voor woorden. Het is niet omdat je je verbergt achter een schuilnaam of nietszeggende URL dat het internet je plots toelaat alles te schrijven. Dat sluit niet uit dat je niets over een minister of eender wie zou mogen schrijven op je blog. Een blog moet in se niet volledig waarheidsgetrouw zijn: je kan het ook zien als een soort van opiniestuk of column waarin de vrijheid van de schrijver groter is. Wanneer men echter bepaalde personen vermeldt in zijn stuk kan wat extra voorzichtigheid natuurlijk nooit kwaad.

De hele reactie van De Crem is meer iets om aan te zetten tot moral panic dan om een gezonde discussie op gang te trekken. Vooral door zijn grote bewoordingen: “een gevaarlijk fenomeen in onze maatschappij”. Het grote gevaar is eerder dat deze schrik voor het onbekende met applaus werd ontvangen in het parlement.
Philippe Borremans, beroepsblogger en social media consultant, zei op Radio 1 dat De Crem beter een voorbeeld zou nemen aan Obama die dit gevaarlijk fenomeen wist om te buigen in iets bruikbaar.
Jammer ook dat het betoog van De Crem helemaal ineenzakt door het muggenziften over details en irrelevante feiten (“[...] ik herhaal, van de Nederlandse nationaliteit” enz.).

Algemeen denk ik dat voor de grote massa plots duidelijk is geworden dat bloggers machtiger zijn dan ze voordien dachten. Ik denk dat de geloofwaardigheid van blogs in het algemeen alleen maar groter is geworden door dit “non-event”.
Daarnaast is er iedereen er op gewezen dat je niet zomaar alles kan schrijven. Ok, niet iedereen is het hiermee eens maar er is nu eenmaal een beperking aan de vrijheid van meningsuiting en dat is maar goed ook. Anders zouden we misschien echt vervallen in iets wat het moddergooien zelfs overstijgt.

De hele uiteenzetting van De Crem en enkele interessante invalshoeken zijn te bekijken in een blog(!)post van Luc Van Braekel, Pieter De Crem vindt blogs gevaarlijk.

Er loopt een zeer interessante discussie op de De nieuwe reporter n.a.v. de artikels Bloggen versus journalistiek en de controleerbaarheid van de methode van Peter Vasterman en Oneindige discussie over bloggen en journalistiek van Paul Vereijken.

In de komende posts zal ik wat meer op deze problematiek ingaan. In deel 1 vraag ik me af of er een probleem ontstaat als een journalist gaat bloggen.

In België kan iedereen journalist zijn. Journalist is geen beschermd beroep, maar dat is een blogger uiteraard ook niet. Iedereen die over actuele zaken schrijft is een journalist, iedereen die content op een blog plaatst is een blogger. Tot daar is het vrij eenvoudig volgen (alhoewel er sommigen ook deze vooronderstellingen betwisten).

Maar… sommige journalisten zijn ook bloggers en vice versa. Dit hoeft niet per se een probleem te zijn tenzij men natuurlijk verwacht dat een blogger net zoals een (beroeps)journalist zich aan bepaalde regels moet houden. Meestal volgt bij deze het argument dat het maar normaal is dat er bij rechten ook plichten horen. Zonder hierover al te ver uit te weiden wil ik er wel nog op wijzen dat juridisch gezien hier een tegenstelling zit: we zien namelijk dat in de rechtspraak steeds vaker wordt gewezen op de plichten terwijl er in de wetgeving hiervan eigenlijk geen sprake is (meer hierover in volgende posts).

Daarbij komt dan nog dat men tegenwoordig vaak ziet dat beroepsjournalisten (wat wel een erkend beroep is) binnen hun functie ook een blog hebben. Een tijdje geleden ontstond er wat opschudding toen Koen Fillet op zijn weblog de waarheid een draai had gegeven i.v.m. een televisieprogramma dat nog moest worden uitgezonden.

De vraag is dan natuurlijk of een beroepsjournalist eigenlijk wel buiten zijn functie kan bloggen? Is beroepsjournalist zo iets dat je dag en nacht bent of laat je dat bij wijze van spreken achter wanneer je de redactie verlaat?
Volgens Koen Fillet zelf is het antwoord alleszins wel duidelijk. Op zijn website lezen we: “Ik maak deze weblog in mijn vrije tijd, de VRT en Radio 1 hebben er niks mee te maken”.
Ik denk dat het vrij naïef is te denken dat wat je op je persoonlijke blog schrijft geen invloed heeft op je taak als beroepsjournalist. Als je je kenbaar maakt en je publiceert je persoonlijke schrijfsels voor iedereen die ze wil lezen kan je toch moeilijk van iedere lezer verwachten dat deze schrijfsels zijn visie op jou als objectieve journalist niet beïnvloeden.

De journalistenblogs op deredactie.be zijn goede voorbeelden van blogs waar beroepsjournalisten binnen hun functie en in opdracht van hun werkgever schrijfsels rond de actualiteit bijhouden. Nu kan men uiteraard de vraag stellen waarom de VRT en vele andere mediabedrijven zoiets vragen aan hun journalisten (dit zijn geen vrijwillige blogs en de journalisten worden er ook betaald om hun blog bij te houden, i.e. het zit inbegrepen in hun takenpakket als journalist). Een duidelijk antwoord is er niet.
Enerzijds is er volgens mij de poging van de VRT om de hype rond web 2.0 en interactieve media zeker niet te missen. Dat is echter niet de enige oorzaak. De VRT wil hier ook het nieuws op een persoonlijkere manier brengen door per BJ (bekende journalist, pv) een blog te starten.

Veel blogposts bevatten nog wat extra weetjes of (soms subjectieve) observaties die het uiteindelijke nieuwsbericht, dat via de andere kanalen naar buiten gaat, niet gehaald hebben.

Het vreemde hierbij is dat de journalisten in kwestie er van uitgaan dat wat ze op een blog schrijven niet altijd aan de zelfde strenge eisen moet voldoen als hetgeen ze binnen hun hoofdzakelijke beroepstaak doen. Ergens wordt een blogpost toch aangevoeld als iets anders, iets persoonlijkers: iets meer opinie, iets minder betrouwbaarheid.
Ik denk dat de toekomst zal uitwijzen in hoeverre deze opdeling houdbaar is. De VRT zal ongetwijfeld zijn deontologische code moeten aanpassen om journalisten ook op hun blogs niet zomaar alles te laten schrijven. Anders kan dit ernstige gevolgen hebben voor de reputatie van «hun redactie» vrees ik.

De goed oplettende Terzake-kijker heeft het misschien al opgemerkt maar sinds kort heeft men achteraan de laatste aflevering van iedere week een tribune voor… ons!
Voor elke aflevering wordt er op de website van Terzake een poll geplaatst die via een Ja/Nee-antwoord en een korte motivatie peilt naar de mening van de kijkers. Per week worden dan achterin Terzake de interessantste meningen voorgelezen met naamsvermelding.

Als u vindt dat het wat simpel is om op deze vraag kortweg met ja of neen te antwoorden, dan lezen wij graag uw motivatie, commentaar, of redenering. Aan het eind van de week brengt Terzake een selectie uit de meest relevante antwoorden.

bron: Terzake

Ik denk dat dit één van de eerste vormen van participatieve journalistiek is die op de tv-zenders van de VRT te zien zijn. Dit kunnen we uiteraard kaderen in de hele omschakeling die de VRT doormaakte (cf. deredactie.be) waarin men een veel hogere graad van interactie nastreeft.
Ik weet niet of dit echt een goed voorbeeld is van participatieve journalistiek aangezien de boodschappen vrij kort zijn en er wordt aangestuurd op straffe oneliners in plaats van een mooi opgebouwde argumentatie. Dat laatste is natuurlijk eigen aan het medium anno 2008 waarbij alles kort, hapklaar en flitsend moet zijn.

Het is alleszins wel goed dat de nieuwsdienst van de VRT (ik veronderstel dat vooral Louis Van Dievel, verantwoordelijke voor het interactief webgebeuren VRT Nieuws Online hierachter zit) pogingen onderneemt om de kijker meer te betrekken bij de duiding die ze bieden. Het kan ervoor zorgen dat mensen meer gaan nadenken over nieuwsfeiten en de impact ervan op hun leven. Als dit hiermee lukt is het voor mij alvast een geslaagd project.

Groot aangekondigd in verschillende media: burgerjournalisten hebben hun eigen doodvonnis getekend. Het incident dat al deze reacties opriep was een – ondertussen offline gehaald – bericht op de website iReport waarin stond dat Steve Jobs (CEO van Apple Inc.) een hartstilstand had gekregen.

Het vreemde aan deze hele discussie is dat men er blijkbaar van uit gaat dat professionele journalisten geen fouten maken. Wanneer men bij een burgerjournalistiek project één kapitale fout maakt worden alle andere burgerjournalisten ook afgeschreven. Als men kijkt naar de vele fouten en vergissingen die professionele journalisten maakten en nog zullen maken kan je moeilijk stellen dat zij wél een zuiver geweten hebben.

Waarom zo’n heisa?

Ik denk dat velen zich aanvankelijk afvragen waarom nu juist dit bericht zoveel heisa opleverde. Er zijn elke dag wel duizenden nieuwsberichten van zowel professionele als burgerjournalisten die foutief de wereld worden ingestuurd (recent vooral via het internet uiteraard). Dit bericht had één van die vele andere berichten kunnen worden maar… wil het nu juist lukken dat rond de gezondheid van Steve Jobs al enige tijd een hele polemiek gaande was dat vooral voor het aandeel van Apple heel erg belangrijk was. Heel wat journalisten speculeerden al enige tijd over de slechte gezondheid (en zelfs ook de dood) van Steve Jobs en dan vooral over de impact hiervan op de waarde van het bedrijf Apple in het zogenaamde post-Jobs tijdperk.

Er bestond dus het gevaar dat het aandeel volledig zou kelderen en heel veel schade zou toebrengen aan Apple en zijn aandeelhouders. Hierdoor reageerden de meeste zeer fel gezien de grote omvang van de mogelijke gevolgen.

Wat is iReport?

iReport is een burgerjournalistieke website van mediagigant CNN. In het rijtje burgerjournalistieke projecten is het echter een vrij grote uitzondering wat betreft de mate van inspraak door gebruikers.

iReport.com is a user-generated site. That means the stories submitted by users are not edited, fact-checked or screened before they post. Only the stories marked «On CNN» have been vetted by CNN for use in CNN’s global news coverage.

bron: iReport

Met als ondertitel “Unedited. Unfiltered. News.” geven ze al direct aan dat er eigenlijk geen sprake is van moderatie of censuur. Vrij uniek maar eveneens vrij gevaarlijk zo blijkt want na het invullen van een eenvoudig formulier kan zomaar iedereen een bericht op de voorpagina van de website plaatsen.

Who’s to blame?

In mijn ogen zit Dominique Deckmyn (manager van De Standaard Online en auteur van hun e-column) in zijn column (in tegenstelling tot een gros andere reacties) wel op het juiste spoor. Hoewel hij volgens mij voor een stuk ook de de bal misslaat wanneer hij zegt dat hier vooral de burgerjournalistiek en CNN in de klappen delen. Dan vergeet hij namelijk dat eigenlijk pas de bal aan het rollen ging (zoals hij zelf bovenaan zijn artikel aanhaalt) wanneer Silicon Alley Insider het bericht zomaar overnam (en dan later weliswaar ontkrachtte na contact met Apple). Wie maakte er dan de grootste fout?

Één voor allen, allen voor één

Het idee dat omwille van één zondaar alle burgerjournalisten slecht zijn is uiteraard zeer kleingeestig. Moesten we dit principe op andere domeinen toepassen ontaarden we in een cynisme waar de maatschappij geen duimbreed meer mee vooruit komt.

While most citizen journalists take their responsibility seriously as reporters of actual news, it’s apparent that with iReport, just as with any web site on the internet today, there is going to be someone who decides to have a little sick “fun” with it.

bron: Sarah Perez

Ik denk dat Sarah Perez hier heel goed wijst op de uitdagingen voor de journalistiek de komende decennia: er komt hoe dan ook meer invloed van burgers, dat staat zo goed als vast. Daarbij moeten we er ook van uitgaan dat er misbruiken zullen volgen. Het probleem ligt dan bij die andere gebruikers die ervan uitgaan dat hun collega’s medebrugers enkel De Waarheid schrijven. Een volstrekte accuraatheid is vaak niet meer houdbaar op internet. Door de hoge tijdsdruk (wie heeft de zogezegde «primeur») is het vaak niet meer mogelijk of houdbaar van enkel volledig betrouwbare informatie te publiceren.

Men opteert tegenwoordig veel meer voor de term transparantie. Wanneer iemand een artikel schrijft kan hij of zij een deel van zijn onderzoek vrijgeven om anderen op weg te zetten een bepaald thema zelf te gaan onderzoeken of een nieuwsfeit te bevestigen. Als (zoals er hier van wordt uitgegaan) enkele concurrerende bedrijven valse berichten proberen te verspreiden zal ook vrij snel duidelijk worden dat dit foutieve informatie is.

Gezond verstand

Als er duidelijk staat vermeld dat dit nieuws zonder aanpassingen of filters wordt toegelaten, waarom is het zelfs dan gevaarlijk? Omdat er blijkbaar ook mensen zijn die zomaar alles voor waar aannemen; ik blijf me verbazen dat heel wat andere media zomaar de eerste de beste geloven wanneer iemand zegt iets te weten over de gezondheidstoestand van een bekende bedrijfsleider.

Het grote probleem ontstond namelijk wanneer andere media dit bericht begonnen over te nemen, andere media die wél werken met professionele journalisten. Moesten zij dan ook niet beter weten? Ook in een artikel van de Wallstreet Journal klaagt men op ironische wijze het ontbreken van een nodige portie gezond verstand aan.

Sounds like the sort of credible reporting that should shake the market, right? Sure, the post had an added patina of truth because of the site’s affiliation with CNN. But really, that may not even matter.

bron: Ben Worthen, The Wallstreet Journal

]]> http://journalistiek2.wordpress.com/2008/10/25/rip-citizen-journalism/feed/ 0 alphadelta The New York Times on the New Art of Flickr http://journalistiek2.wordpress.com/2008/10/19/foutje-blanco-erover/ http://journalistiek2.wordpress.com/2008/10/19/foutje-blanco-erover/#comments Sun, 19 Oct 2008 12:35:42 +0000 Peter http://journalistiek2.wordpress.com/?p=8 Continue reading →]]>

© De Standaard Online

De terughoudendheid van traditionele media in Vlaanderen (zoals bvb. kranten en hun nieuwswebsites) ten opzichte van inspraak door hun gebruikers kende tot voor kort heel weinig uitzonderingen. Een klein onderzoek aan de Universiteit Gent (o.l.v. Pieter Ugille van het CJS) waaraan ik vorig jaar meewerkte dat naging hoeveel inspraak eindgebruikers kregen op de websites van Vlaamse online kranten en blogs dat anno 2008 bevestigde dat de terughoudendheid nog steeds zo was. Er blijft een bepaalde terughoudendheid om gebruikers toe te laten tot het selecte clubje dat zorgt voor de content creatie, publicatie enz.
Recent lijkt het tij echter te keren…

Eén van de belangrijkste argumenten pro meer inspraak van burgerjournalisten is de rechtvaardiging dat het volledige lezerspubliek samen veel meer weet dan die ene journalist die over een bepaald onderwerp een artikel schrijft of reportage maakt. Geen enkele journalist kan expert zijn in alles waarover hij schrijft. Journalisten worden geconfronteerd met deadlines die hun vaak niet toelaten om een bepaald thema helemaal uit te pluizen of zich over het onderwerp in te lezen of goed te laten informeren (cf. experts). Gevolg is uiteraard dat er vaak verkeerde of onvolledige informatie in berichtgeving sluipt.

Er wordt naar ons geluisterd!

O.a. de Amerikaanse auteur (en hevig voorstander van burgerjournalistieke projecten) Dan Gillmor gebruikt vaak de boutade “My readers know more than I do”. Tot voor kort werd dit argument grotendeels genegeerd door de grote nieuwssites in Vlaanderen maar met het steeds toenemende gebruik van weblogs als extra troef naast hun traditionele nieuwsverslaggeving begint hierin verandering te komen. Als voorbeeld gebruik ik hier de TV-blog van De Standaard Online. Op alle blogs van De Standaard worden reacties van gebruikers toegestaan. Dat op zich is al één ding, dat deze reacties dan nog eens worden gelezen door de auteur of een redacteur is nog veel belangrijker. Niet alleen om een dergelijk systeem te laten draaien (zonder controle zou dit vrij snel kunnen ontaarden in een vrije tribune voor allerlei ongepaste reacties) maar vooral voor het rekening houden mét deze reacties: er wordt naar ons geluisterd!

Wat meteen opvalt als je de TV-blog van De Standaard leest is het doorstrepen van bepaalde woorden. Wie beter kijkt ziet dat het correcties zijn van (!) fouten in het gepubliceerde artikel. Zo ook bij de post over het programma The tropic of Capricorn: de auteur Kristof Hoefkens (redacteur cultuur & media) vertaalde verkeerdelijk capricorn als kreeftskeerkring. Een oplettende lezer wees hem in de comments op deze fout en vrij snel werd de fout rechtgezet maar liet Hoefkens de foutieve term doorstreept achter. Dat laatste kan gezien worden als een errata van een blogpost en is in mijn ogen een zeer goede journalistieke houding.

Big news!?

Om af te sluiten zou ik graag nog de context en impact schetsen. Eerst en vooral is en blijft de TV-blog een blog! Dit wil zeggen dat De Standaard hier nog steeds een duidelijk onderscheid maakt met de gewone artikels die ook in de gedrukte versie verschijnen (daar blijft het nog steeds niet toegestaan om een commentaar te plaatsen). Daartegenover staat wel dat dit soort evoluties altijd vrij traag doorsijpelen dus mag men ook niet verwachten dat dit in één keer ook wordt doorgevoerd naar álle artikels die De Standaard op zijn site plaatst: hiervoor is een overgang nodig waarbij o.a. de gebruiker zijn gewoontes aanpast, de redactie hun gebruiken aanpast om ook retroactief te werk te gaan (ik negeer omwille van het vermijden van onnodige complexiteit de noodzaak om ook aan heel wat moderatie te doen). Daarenboven wordt er naast de voorpagina van de website ook in de papieren editie gebruik gemaakt van de teksten van de TV-blog: het gaat hier dus niet zomaar om een klein onbelangrijk tweederangsmedium.

Vervolgens is de gemaakte fout – een kleine vertalingfout zonder grote repercussies – niet echt wereldschokkend. Deze eenvoudige fout moet echter als voorbeeld worden gezien van hopelijk nog veel meer artikels waarbij lezers bepaalde toevoegingen of correcties kunnen plaatsen op fouten die wél belangrijk zijn.