Zijn bloggers journalisten?

Dit artikel is een aangepaste versie van Zijn bloggers journalisten? (Deel 2) om te publiceren op mediakritiek.be

Een problematiek die steeds vaker opduikt en snel aan belang wint is die van de deontologische verantwoordelijkheden van bloggers. Als we de omschrijvingen in de zelfregulerende codes van de Raad voor de Journalistiek hanteren, vallen er heel wat Vlaamse bloggers binnen hun omschrijving van wat een journalist is.
Maar zijn ze dat dan ook omwille van deze (eenzijdige) verklaring?

De raad voor de journalistiek is een onafhankelijke instelling voor de behandeling van vragen en klachten over de journalistieke beroepspraktijk. De raad voor de journalistiek is een initiatief van de Vlaamse journalistenverenigingen, uitgevers en mediahuizen en is bedoeld als platform voor journalistieke zelfregulering.
(bron: rvdj.be)

Deze omschrijving laat eerder uitschijnen dat bloggers hier dus geen verantwoording moeten afleggen aan de Raad. Want bloggen is toch geen journalistieke beroepspraktijk? Of toch?
Daarenboven is het juist typerend voor bloggers dat zij geen uitgever hebben of een mediahuis waarbinnen zij opereren. Hierdoor hebben bloggers dus geen binding met de oorsprong van de Raad, die vanuit professionele kringen werd opgericht.

De naam zelfregulerend verklapt al dat zo’n code zijn waarde haalt uit het feit dat mensen zelf ook deze code (willen) aanvaarden en deze zoveel mogelijk trachten toe te passen. Maar wat als een blogger dat niet doet en zich distanciëert van de ethische codes die hem van buitenaf worden "opgedrongen"? Dan vervalt eigenlijk de waarde van zo’n code. Dit is dus problematisch wanneer bvb. een orgaan als de Raad voor de Journalistiek in de toekomst zou gaan opteren om ook openlijk bloggers in het oog te houden.

In een tekst van Pol Deltour (nationaal secretaris van de VVJ/AVBB) in De Journalist (1999, sept./okt.) waarin hij de krijtlijnen van de Raad uittekent stelt hij dat de opzet van deze raad (en dus ook van de zelfregulerende codes) te omschrijven is als "het ‘morele’ alternatief". De Raad kan "slechts waardeoordelen uitspreken, en hoogstens compromisvoorstellen doen".

De repressieve aanpak die sinds verscheidene jaren uitgaat van het gerechtelijk apparaat, is meer dan groot genoeg om daar niet nog eens een extra bestraffingsmechanisme aan vast te koppelen. (Pol Deltour)

Dat is nu juist één van de argumenten die sommige bloggers gebruiken om aan te tonen dat de Raad op hun niet van toepassing is omdat dit helemaal niet nodig is. Voor alle fouten is er de wettelijke regeling en verder is er geen nood aan andere controle. In een vorig bericht zagen we al dat bvb. blogger Luc Van Braekel (van lvb.net) ordeelt dat de juridische beperkingen voldoende zijn om hem te sanctioneren moest hij over de schreef gaan en dat er verder geen nod is aan een extra orgaan omdat dit alleen maar beperkend werkt.
Waar één van de belangrijkste redenen voor zelfregulering, de overtuiging dat het recht onvoldoende is vanuit een sociale verantwoordelijkheidsvisie, is voor heel wat bloggers dit alleszins niet zo.
Ze zien zichzelf niet als een journalist of hebben alleszins geen behoefte aan een zelfregulerende code die hen zegt wat wel en niet kan. Velen gebruiken hun blog als een soort van vrije tribune en wijzen elke niet-wettelijke beperking af.

Indien iemand tegen een blogger klacht indient voor de Raad voor de Journalistiek kan dit een zeer diepgaand probleem opleveren: wat als ze zich niet verantwoordelijk voelen of achten? Het is al gebeurd (buiten de blog-context weliswaar) en zo’n incidenten kunnen moeilijk gezien worden als goede reclame voor de Raad.
Rond deze problematiek zal de Raad zich dan ook de komende maanden zeer goed moeten afvragen wat hun taak hierin is en hoe er via consensus tot een oplossing kan worden gekomen die voor beide partijen leefbaar en wenselijk is.

Wanneer men toch zou opteren voor een ethische code is één van de mogelijkheden een gesimplifiëerde zelfregulerende code die bloggers kunnen (opt-in) aanvaarden. In de omschrijving van hun blog zou een blogger dan bvb. duidelijk kunnen vermelden (via bvb. een badge) dat hij of zij zich aan deze regels houdt.

Het levert transparantie op bij de lezer en geeft de mogelijkheid om bepaalde tekortkomingen in de inhoud van deze blogs te contesteren voor een orgaan zoals de Raad. Deze code zou dan ook in de eerste plaats in overleg met de blogosfeer moeten worden opgesteld en de bestaande deontologische codes voor journalisten zouden hiervoor als basis kunnen worden gebruikt. Naast verhoogde transparantie kan er ook een positief effect zijn voor de auteurs. Zij zullen hierdoor misschien bewuster omgaan met hun rol en meer rekening houden met de macht die zij hebben, zonder daarom een deel van hun vrijheid van meningsuiting in te leveren.
Nog belangrijker misschien voor de bloggers is dat zij een dure juridische procedure kunnen vermijden wanneer ze zich – indien nodig – door een zelfregulerend orgaan op de vingers laten tikken.

Dit belooft in elk geval de komende maanden een zeer interessante discussie op te leveren.

Advertisements

Leave a comment

Filed under blogging, ethics, journalism

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s